Ortopedi ve Travmatoloji · İstanbul / Çapa
İstanbul Çapa Kıkırdak Cerrahisi
Kıkırdak cerrahisi, seçilmiş eklem kıkırdağı hasarlarında onarım veya greft seçeneklerini kapsar. İstanbul Çapa’da değerlendirmede hasarın boyutu ve yeri kadar menisküs, bağlar, kemik ekseni ve yaygın kireçlenme varlığı da dikkate alınır.
Genel bilgilendirme içindir; muayene ve kişisel değerlendirme yerine geçmez.

Kıkırdak Cerrahisi ve Biyolojik Eklem Koruma Nedir?
Kıkırdak cerrahisi ve biyolojik eklem koruma; bölgesel kıkırdak hasarında onarım, kıkırdak-kemik greftleri ve gerektiğinde yük dağılımını düzenleyen cerrahileri kapsar. Hedef uygun hastada ağrıyı ve işlev kaybını azaltmak, kişinin eklemini korumaktır. Her hasarın onarılması veya protez ihtiyacının ömür boyu ortadan kalkması mümkün değildir.
Eklem Kıkırdağının Biyolojik Gerçeği: Kendi Kendine İyileşmeyen Dokuyu Onarmak
Eklem kıkırdağının kan damarları içermemesi onarım kapasitesini sınırlar. Hasarın yeri, derinliği, altındaki kemik ve eklemdeki diğer sorunlar tedavi seçimini etkiler. Bölgesel hasar ile yaygın kireçlenme aynı değildir.
Kıkırdak hasarının her hastada aynı hızla büyüyeceği varsayılmaz. Ağrı, şişlik, kilitlenme ve işlev kaybı muayene ve görüntülemeyle birlikte değerlendirilir. Her lezyon için ameliyat gerekli değildir.
Eklem Koruma Yaklaşımının Amaçları ve Sınırları
Uygun hastalarda eklem koruyucu seçenekler protez dışı bir yol sunabilir. Ancak tedavi sonucu, sonraki kireçlenme veya protez gereksinimi kişiden kişiye değişir; onlarca yıl koruma garantisi verilemez.
Kıkırdak Onarım Cerrahi Yöntemleri: Mikrokırık, Matriks ve Kıkırdak Nakli
Kıkırdak hasarının boyutuna, derinliğine ve hastanın yaşına göre uygulanan cerrahi teknikler farklılık gösterir.
Artroskopik Mikrokırık ve Hücresel Matriks (Scaffold) Teknolojisi
Kıkırdak hasarının küçük boyutlu olduğu vakalarda kapalı (artroskopik) olarak uygulanır:
Mikrokırık: Uygun lezyonlarda subkondral kemikte küçük delikler açılarak kemik iliği kaynaklı onarım yanıtı amaçlanır. Oluşan fibro-kıkırdak doğal hyalin kıkırdakla aynı özellikte değildir.
Matriks veya scaffold: Bazı tekniklerde onarım alanını destekleyen bir taşıyıcı yapı kullanılır. Bütün ürünlerin mekanizması ve kanıtı aynı değildir; kesin kaliteli hyalin kıkırdak oluşumu beklenmez.
Mozaikplasti (OATS): Canlı Kıkırdak-Kemik Silindirleri ile Hücresel Nakil
Osteokondral greftler bazı bölgesel kıkırdak ve kemik kusurlarında değerlendirilir. Greftin kaynağı, hasarın büyüklüğü ve alınabilecek doku miktarı yöntem seçiminde önemlidir.
Doku alımı: Otolog mozaikplastide dizin görece az yük taşıyan alanından kıkırdak-kemik silindirleri alınır. Bu alanın kapasitesi sınırlıdır ve greft alınan bölgede yakınma gelişebilir.
Transfer: Alınan canlı kıkırdak silindirleri, hasarlı ve dökülmüş bölgeye mozaik taşları gibi yan yana pürüzsüzce yerleştirilir.
Greftin özellikleri: Nakilde hyalin kıkırdak ve kemik taşınır. Greftin kaynamaması, alınan bölgede yakınma ve ek cerrahi gereksinimi gibi riskler vardır; belirli bir dayanıklılık yüzdesi garanti edilmez.
İstanbul Kıkırdak Nakli Doktoru Yaklaşımı: Biyomekanik Aks Düzeltme (Osteotomi)
Bacak dizilimi ve ekleme binen yük, onarımın planlanmasında önemlidir. O-bacak görünümü olan her kişide aynı yük yüzdesi veya aynı ameliyat gereksinimi bulunmaz.
Kıkırdak Hasarında Bacak Ekseni Neden Değerlendirilir?
Dizilim bozukluğu hasarlı bölgeye aşırı yük bindiriyorsa osteotomi bazı hastalarda tek başına veya başka bir işlemle birlikte düşünülebilir. Kıkırdak nakli yapılan herkesin osteotomi olması gerekmez.
Biyolojik Destekleyici Tedaviler: Kök Hücre ve PRP'nin Kıkırdak Cerrahisindeki Yeri
Biyolojik enjeksiyonların cerrahiye eklenmesi otomatik olarak daha iyi sonuç anlamına gelmez. Kullanılan ürün ve işlem için kanıt, risk ve ek maliyet ayrıca değerlendirilir.
Hücresel ürünler: SVF veya kemik iliği kaynaklı ürünler aynı içerik değildir. Kıkırdak yenilenmesi veya cerrahinin daha başarılı olacağı yönünde kesin vaat verilmez.
PRP ve eksozomlar: PRP bazı ortopedik durumlarda değerlendirilebilir. Eksozomların ortopedide etkinlik ve güvenliği için araştırmalar sürmektedir; rutin veya kesin etkili bir seçenek gibi sunulmaz.
İstanbul Çapa’da Değerlendirme: Kişisel Tedavi Planlaması
Doç. Dr. Taha Kızılkurt, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalında görev yapmaktadır. Akademik birikim, bilimsel veriler ve kişinin muayene bulguları birlikte değerlendirilir. Kurum bilgisi ve bilimsel yayınlar üniversitenin resmî akademik kaydından incelenebilir.
İstanbul Çapa’da kıkırdak cerrahisi ve biyolojik eklem koruma değerlendirmesinde lezyonun özellikleri, bacak dizilimi ve kişinin işlevsel beklentileri birlikte ele alınır.
Görüntüleme: Röntgen ve gerektiğinde MR, kıkırdak ve altındaki kemik hakkında bilgi sağlayabilir; görüntüler muayeneden ayrı yorumlanmaz.
Kişiye Özel Greft Tasarımı: Hasar alanının geometrisine uygun otolog kıkırdak nakli planlaması.
Kademeli yük verme: Onarım veya grefti korumayı amaçlayan program, kontrollerdeki bulgulara göre düzenlenir.
Kıkırdak Onarım Yöntemleri Karşılaştırması
Yöntemlerin amacı ve sınırlılıkları farklıdır. Karar yalnızca tek bir boyut, yaş veya iyileşme süresine dayanmaz.
| Yöntem | Doku yaklaşımı | Seçimi etkileyen etken |
|---|---|---|
| Mikrokırık | Kemik iliği kaynaklı onarım yanıtı; çoğunlukla fibro-kıkırdak | Lezyon ve önceki işlemler |
| Mozaikplasti / OATS | Kişinin kendi kıkırdak-kemik greftlerinin aktarımı | Boyut, yer ve greft alınan bölgenin sınırları |
| Hücre / matriks temelli yöntemler | Seçilmiş hasarlarda farklı onarım teknikleri | Uygunluk, uygulama koşulları ve kanıtlar |
Adım Adım Kıkırdak Ameliyatı ve İyileşme Süreci
| Aşama | Değerlendirme ve hedef |
|---|---|
| İlk dönem | Ağrı ve yara kontrolü; işleme uygun koruma ve destekli hareket |
| Kontroller ve rehabilitasyon | Yara, doku veya kemik iyileşmesine göre hareket ve yükün ayarlanması |
| İşe, günlük yaşama ve spora dönüş | Kuvvet, denge, işlev ve güvenlik ölçütlerine göre kademeli dönüş |
Riskler ve tedavinin sınırları
Enfeksiyon, pıhtı, sertlik, verici bölgede yakınma, onarımın yetersiz kalması ve yeniden ameliyat gereksinimi olası risklerdir. Hastalığın ilerlemesi veya ileride protez gerekmesi mümkündür.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıkırdak ameliyatı protez ihtiyacını gerçekten ortadan kaldırır mı?
Hayır. Seçilmiş sınırlı kıkırdak hasarlarında ağrı ve işlevi geliştirmek amaçlanır. Yaygın kireçlenmede sonuçlar farklıdır; ileride protez gereksinimi yine oluşabilir.
Kıkırdak nakli (mozaikplasti) ameliyatı için yaş sınırı var mıdır?
Yaş önemli etkenlerden biridir ancak tek başına karar verdirmez. Lezyonun boyutu, kemik, diz ekseni, menisküs ve bağlar ile aktivite düzeyi birlikte değerlendirilir.
Kıkırdak ameliyatından sonra neden hemen basılmaz?
Onarılan alanın veya aktarılan greftin korunması gerekebilir. Yük verme, lezyonun yeri ve yapılan işleme göre aşamalı planlanır; herkesin bekleme süresi aynı değildir.
Mikrokırık yöntemi mi yoksa kıkırdak nakli mi daha başarılıdır?
Her hastada üstün tek bir yöntem yoktur. Mikrokırık çoğunlukla fibro-kıkırdak onarım yanıtı oluşturur; mozaikplasti kıkırdak-kemik greftleri taşır. Boyut, yer ve önceki işlemler seçimi etkiler.
Kıkırdak nakli yapılırken doku nereden alınır?
Otolog mozaikplastide kişinin kendi dizindeki görece az yük taşıyan alanlardan greft alınır. Alınan bölgede yakınma oluşabilir; greft miktarı sınırlıdır.
Bacakta parantezleşme (O-bacak) varsa kıkırdak ameliyatı yapılır mı?
Eksen bozukluğu hasarlı alana yükü artırabilir. Uygun hastada osteotomi değerlendirilir; her kıkırdak ameliyatına mutlaka eklenmez.
Kıkırdak ameliyatı sonrası ne zaman spora dönülebilir?
Yapılan işlem, lezyon ve iyileşme bulgularına göre değişir. Kuvvet, hareket, denge ve sporun yükleri değerlendirilerek aşamalı dönüş planlanır.
İstanbul dışından gelecek hastalar için süreç nasıl planlanır?
İstanbul dışından başvuracaksanız önce iletişim kanallarından randevu koşullarını ve mevcut tetkiklerinizi nasıl hazırlayacağınızı öğrenebilirsiniz. Kesin tanı ve tedavi planı muayenede belirlenir; ameliyat, konaklama veya dönüş günü önceden garanti edilmez.
Diğer sorular için soru-cevap bölümünü inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar ve ek okuma
- AAOS OrthoInfo — Ortopedide kök hücre uygulamaları
Ortopedide hücresel uygulamaların kanıt düzeyi ve sınırları hakkında hasta rehberi; İngilizce. PRP ile kök hücre uygulamaları aynı yöntem değildir.
- AAOS OrthoInfo – Articular Cartilage Restoration
- NICE – Diz kıkırdak kusurlarında tek aşamalı matriks uygulaması
- RESTORE çalışması – Diz kireçlenmesinde PRP, ağrı ve kıkırdak hacmi
Bu bölümdeki bilimsel kaynaklar ve hasta rehberleri genel bilgilendirme içindir; muayene ve kişisel tedavi önerisinin yerine geçmez. Yabancı kaynaklardaki sağlık sistemi ve başvuru bilgileri Türkiye’deki süreçlerden farklı olabilir.
Bilgi ve randevu süreci
Çapa’daki İstanbul Tıp Fakültesinde ortopedi görüşmeniz varsa, elinizdeki MR görüntülerini ve raporunu yanınıza alın. Dizin ne zaman şiştiğini ve denediğiniz egzersizlerin yürüyüşünüzü nasıl etkilediğini not etmek, muayenede şikâyetinizi anlatmanızı kolaylaştırır.
